fbpx

Mikołaj Lech

rzecznik patentowy

Prawnik, specjalizuje się w prawie własności przemysłowej, zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz prawie autorskim.
[Więcej >>>]

zarejestruj znak towarowy
25 Lis

Parodiowanie znanych marek. Czy żartobliwa przeróbka znaku towarowego łamie prawo?

Dziś odpowiadam na pytanie czy parodiowanie znanych marek jest legalne. A mówiąc precyzyjniej, czy można zarabiać na takich żartobliwych przeróbkach. Jestem pewien, że już zetknąłeś się z taką kreatywną twórczością. W wielu sklepach możesz kupić koszulkę z logo Cocaine stylizowane na logo Coca Coli. Są też przeróbki logo PUMY jak PUDEL, LAMA czy rewelacyjny PUMBA 🙂
 


 

Parodia znaku towarowego – podcast

Dla twojej wygody ten artykuł przygotowałem również w formie podcastu. Możesz go odsłuchać go na swoim telefonie np. jadąc samochodem czy biegając. Polecam Ci to bo to świetne rozwiązanie dla osób, które nie mają zbyt wiele wolnego czasu.
 

 
>> Pobierz odcinek

>> Odsłuchaj na:



 

Internet pełen jest parodii znanych marek.

Czy parodiowanie znanaych marek jest legalne?Osobiście moje serce skradła marka ADIDOG przeznaczona do oznaczania dresów dla psów. Jak możesz zobaczyć, tutaj nawet R-kę w kółeczku zastąpiono odciskiem psiej łapy 🙂

I takich zabawnych przeróbek jest więcej.

Czy tak mocne parodiowanie znanych marek nie łamie prawa? Być może intuicja podpowiada Ci, że każdy średnio rozgarnięty człowiek od razu wyłapie, że to parodia i raczej się nie pomyli.

To trochę tak butami ADIDRES na osiedlowym targu. Każdy od razu wie, że to podróbka.

Z drugiej jednak strony możesz mieć wrażenie, że skoro jest takie zatrzęsienie sparodiowanych znaków towarowych, to musi to być legalne. Tym bardziej, że na parodiowanie cudzego utworu jednoznacznie zezwala prawo autorskie.
 
Sprawa jest tutaj bardziej złożona.

Więcej. Te same przypadki inaczej będą interpretowane na gruncie prawa amerykańskiego oraz naszego unijnego. I na tym tle zapadło szereg wyroków w niezwykle ciekawych sprawach. Jest i spór o “mojego” faworyta – ADIDOG-a 🙂


Parodiowanie znanych marek w Stanach Zjednoczonych.

Na problem parodiowanych znaków towarowych zwrócił mi uwagę jeden z moich klientów. Ten człowiek chciał nawiązywać żartobliwie do pewnej znanej marki i potrzebował informacji czy nie wpadnie przez to w problemy. Powiedział, że zainspirowała go do wszystkiego historia amerykańskiego nastolatka o imieniu Jimmi.

Jimmiego zaczęło irytować to, że jego znajomi ze szkoły, aby pokazać światu swój status materialny, ubierali się w kurtki popularnej marki „The North face”.

Można to przetłumaczyć jako „północna twarz”.
 
Parodowianie znaków towarowych. Czy jest legalne?Aby wyrazić swój sprzeciw przeciwko temu zjawisku, stworzył markę odzieży “The South Butt” czyli „południowy tyłek”. Logo ewidentnie nawiązywało do sławnego konkurenta… z czym nasz bohater w ogóle się nie krył.

W pierwszym roku działalności sprzedaż kurtek szła mu nie najgorzej bo zarobił około 60 tys. dolarów. Kupowali je głównie podobni mu młodzi buntownicy.
 
Kiedy jednak do mediów trafiła informacja, że marka „The North Face” zażądała od niego zaprzestania działalności… sprzedaż wystrzeliła. Ponoć w pierwszym tygodniu zarobił 500 tys. dolarów.  Od razu przypomina mi się tutaj kryzys wizerunkowy Wedla. Jego prawnicy wysłali pismo ostrzegawcze do nastoletniej blogerki, która opublikowała przepis na “domowe” Ptasie Mleczko. Ta się przeraziła i usunęła całego bloga.

Internet stanął wtedy po stronie dziewczyny i na markę wylała się fala hejtu.

 
Wróćmy jednak Jimmiego. Finalnie poszedł on na ugodę i jego marka po różnych perypetiach zniknęła z rynku. Dlaczego tak się stało tłumaczę w dalszej części.



Niekomercyjne parodiowanie znanych marek jest bezpieczne.

W Stanach Zjednoczonych kwestia parodiowania znaków towarowych jest dość precyzyjnie regulowana przez prawo. Maksymalnie upraszczając, żartobliwa przeróbka logo nie naruszy prawa, o ile dane oznaczenie nie zostało użyte komercyjnie.
 
Czy zabawna przeróbka rozpoznawalnych marek jest legalna?Przykładowo możesz zrobić mema z logo znanej marki ponieważ na tym nie zarabiasz.

W Polsce jakiś czas temu zarzucono uczestnikom demonstracji KOD-u naruszenie znaku towarowego Solidarność. Po prostu kilku uczestników przyszło z flagami Solidarności na wiec i nimi machało. Tylko, że logo Solidarności nie oznaczano komercyjnie ani towarów ani usług. A skoro to logo nie zostało użyte w funkcji znaku towarowego, to w ogóle nie ma mowy o naruszeniu prawa.

Zresztą chyba jeszcze ciekawsza sprawa dotyczyła kobiety, która zrobiła sobie tatuaż z logo wilka. Tą grafiką posługiwała się firma w której pracowała.

Po fakcie naszły ją wątpliwości czy nie naruszyła tym przypadkiem znaku towarowego 🙂

 

Może jeszcze jako ciekawostkę dodam, że w Stanach Zjednoczonych w oparciu o argument niehandlowego użycia znaku BARBIE wybronili się muzycy zespołu Aqua.  Być może kojarzysz ich specyficznie satyryczny teledysk „Barbie Girl”.

 


Komercyjne parodiowanie znanych marek w USA.

No dobrze, niekomercyjna parodia znaku towarowego renomowanego jest dozwolona. Pytanie jednak czy na tak sparodiowanym znaku towarowym możemy zarabiać?

Odpowiedzi udzielił amerykański sąd w wyroku, który dotyczył sporu pomiędzy właścicielem marki CHEWY VUITON a renomowanym znakiem LOUIS VITTON.

 

Spór: Chevy Vuiton VS Louis Vitton.

Sparodiowana marka służyła do oznaczania takich oto zabawek dla psów:

Czy parodiowanie znanych marek jest legalne?
 
Czyli mamy tutaj ewidentnie działalność komercyjną.

Sąd jednak nie uznał tego przypadku za naruszenie prawa ponieważ ogromna rozpoznawalność znaku LOUIS VITTON eliminowała ryzyko, że ktoś się pomyli. Ponadto stwierdzono, że w przypadku udanej parodii znaku towarowego nie dochodzi do tzw. rozmycia znaku, czyli osłabienia jego zdolności odróżniającej. Jest wręcz przeciwnie i taka humorystyczna przeróbka stawia sparodiowany znak towarowy na pozycji ikony.

 

Spór: Timmy Holedigger VS Tommy Hilfinger

Do takich samych wniosków doszedł sąd w sporze pomiędzy znakiem TOMMY HILFIGER a jego parodią TIMMY HOLEDIGGER. Ta marka dotyczyła perfum dla zwierząt.

Czy zabawna przeróbka rozpoznawalnych marek jest legalna?

Nie każda parodia znaku towarowego będzie legalna.

Parodia znaku towarowego również ma swoje granice. Jeżeli efekt humorystycznej przeróbki będzie wulgarny bądź generalnie sprzeczny z dobrymi obyczajami to może to naruszać renomowany znak towarowy. Tak uznał amerykański sąd oceniając użycie znaku Cocaine w logo podobnym do znaku Coca Coli.

 

Czy parodiowanie znanych marek jest legalne?

 

I to mógł być właśnie argument, który skłonił Jimmiego do pójścia na ugodę. Jego marka mogła godzić w dobre imię sławnego konkurenta. Spór byłby więc ryzykowny.


Parodiowanie znaków towarowych w Unii Europejskiej.

Zobacz również:

100 niekonwencjonalnych znaków towarowych

EUTM-017902876

Powyższe spory, choć bardzo medialne, cały czas dotyczą tylko Stanów Zjednoczonych.

Problem w tym, że prawo polskie i unijne różni się od tego za oceanem. Finalnie te różnice diametralnie wpływają na ocenę legalności parodiowania znaków renomowanych.

Nie pisałem o tym wcześniej, ale znaki renomowane są przez prawo zdecydowanie silniej chronione niż nazwijmy to znaki zwykłe. Ta wzmocniona ochrona wykracza poza wskazane w zgłoszeniu towary i usługi.
 
Przykład:

Jeżeli zarejestruję swój znak towarowy PSZCZÓŁKA do oznaczania miodów to nie mogę zakazać posługiwania się tym słowem np. na usługi restauracyjne.

Jeżeli jednak chciałbym sprzedawać samochody o nazwie Coca Cola to zgodzisz się ze mną, że dość mocno grzałbym się w cieple tego znaku renomowanego.

I to właśnie dzięki tej renomie, Coca Cola byłaby w stanie skutecznie zablokować mój biznes motoryzacyjny.

 

 

Czerpanie nienależnych korzyści z renomy znaku.

Za renomowany znak uznaje się znak znany znacznej części odbiorców. Poziom tej rozpoznawalności może różnić się w zależności od branży, ale myślę, że w większości przypadków rozpoznawalność na poziomie 40-50% spokojnie powinna wystarczyć.

Znaki renomowane są na terenie Unii Europejskiej i Polski chronione silniej niż w USA. Występuje u nas forma naruszenia, której nie ma w prawie amerykańskim – czerpanie nienależnych korzyści. Jest to tzw. ochrona przed pasożytnictwem.

 

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 18.6.2009 r. w sprawie C‑487/07
L’Oréal SA i in. vs Bellure NV i in.

[…] jeśli chodzi o pojęcie nienależnych korzyści czerpanych z charakteru odróżniającego lub renomy znaku towarowego, określane również jako „pasożytnictwo” i „free‑riding”, odnosi się ono nie tyle do szkody poniesionej przez znak towarowy, lecz do korzyści czerpanej przez osobę trzecią z używania identycznego lub podobnego oznaczenia.

Obejmuje ono między innymi przypadki, w których dzięki przypisaniu wizerunku znaku towarowego lub cech, które znak ten reprezentuje, towarom oznaczonym identycznym lub podobnym oznaczeniem mamy do czynienia z oczywistym wykorzystaniem renomy znaku towarowego.

 

Ochrona znaków renomowanych ma swoje granice.

Nie można upraszczać, że znak renomowany zawsze chroniony jest na wszystko. Aby można było mówić o pasożytnictwie należy w sporze wykazać, że klienci będą kojarzyć dane oznaczenie ze sławną marką. A nie zawsze tak jest. Przykładowo w Polsce producent okien ROLEX wygrał w sporze z luksusową marką zegarków.

Czy parodiowanie renomowanych znaków towarowych jest legalne?

Podobnie zakończył się spór marki obuwniczej GUCIO ze sławnym GUCCI-m.

 

Co jednak ważne dla głównego tematu tego artykułu. Unijne i polskie przepisy dotyczące znaków towarowych nic nie wspominają o parodii. Te okoliczności sprawiają, że większość sporów o których pisałem powyżej, na terenie Unii Europejskiej najpewniej zakończyłaby się wygraną właściciela znaków renomowanych.

Jak widzisz nasz system prawny za grosz nie ma poczucia humoru 🙂


Spory o sparodiowane znaki towarowe na terenie UE.

 

ADIDAS vs ADIDOG

W 2014 roku do rejestracji zgłoszony został słowny, unijny znak towarowy ADIDOG. Jak łatwo się domyślić momentalnie sprzeciw do rejestracji złożył ADIDAS. Poza ogólnym podobieństwem znaków wskazywał, że zgłaszający będzie czerpał nienależną korzyść wynikającą ze skojarzeń ze jego renomą.

Podniesiono nawet, że na rynku ta marka graficznie upodabnia się do logo ADIDASA.
 
Czy parodiowanie znanaych marek jest legalne?

EUIPO zgodziło się z tymi argumentami i odmówiło rejestracji. Czyli parodiowanie znanych marek, nawet jeżeli jest udane tak jak w tym przypadku, będzie u nas łamać prawo.

ADIDAS VS ADDICTED

W 2017 r. w brytyjskim urzędzie patentowym zarejestrowano logo, które było niewątpliwą parodią znaku towarowego ADIDAS:

Parodia znaku towarowego ADIDAS.

ADIDAS wniósł o unieważnienie tego znaku i spór wygrał. Urząd stwierdził niski stopień podobieństwa wizualnego obu znaków i całkowity brak podobieństwa na płaszczyźnie koncepcyjnej. Mimo wszystko z racji renomy jaką cieszy się ADIDAS uznał, że istnieje niebezpieczeństwo czerpania nienależnych korzyści z pojawiających się skojarzeń.

POLO vs znak graficzny rowerzysty

W 2015 roku miał z kolei finał spór o sparodiowane logo POLO, które przedstawiało rowerzystę w charakterystycznej pozie, podczas uderzenia kijem w piłkę. Ten znak również próbowano zarejestrować w EUIPO.

Czy parodiowanie znanaych marek jest legalne?

Finalnie pomimo w sumie niewielkiego podobieństwa pomiędzy znakami, skojarzenia z renomowanym znakiem POLO uznano za ewidentne. To z kolei oznacza, że późniejszy znak towarowy będzie z tego czerpał nienależne korzyści. Urząd odmówił więc ochrony na wszystkie wskazane w zgłoszeniu towary poza akcesoriami sportowymi.


PUMA vs PUDEL

Wymienione już przeze mnie logo PUDEL również było przedmiotem sporu. Wniosek o unieważnienie tego znaku w Niemczech złożyła naturalnie PUMA.

Czy parodiowanie znanaych marek jest legalne?

Po trwającym 6 lat sporze, niemiecki Trybunał Federalny uznał, że choć podobieństwo pomiędzy znakami nie było duże to i tak pozwalało to na przyciąganie uwagi potencjalnych odbiorców. Dzięki tym skojarzeniom z PUMĄ znak PUDEL mógł liczyć na lepszą rozpoznawalność niż gdyby tych skojarzeń nie wywoływał.

Mamy więc znów zarzut pasożytnictwa.

Co ciekawe, Trybunał wyraźnie powiedział, że prawo ochronne do znaku towarowego jest ważniejsze niż swoboda działalności twórczej czy też swoboda wypowiedzi. Na przykładzie tego rozstrzygnięcia śmiało można powiedzieć, że naruszeniem prawa będą różnego rodzaju LAMY, PUMBY czy skaczące koty stylizowane na logo pumy 🙂
 
Parodia znaku towarowego - KUMA vs PUMA

Trzeba też przyznać, że PUMA ma generalnie sukcesy w walce z parodią swojego znaku. Całkiem niedawno udało jej się unieważnić japoński znak towarowy KUMA. Kuma w kraju kwitnącej wiśni to niedźwiedź. Urząd uznał, że tutaj skojarzenia z renomowanym znakiem PUMA są ewidentne.


Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej?

Skontaktuj się ze mną:

– 575 999 410,
– mikolaj@lech.bydgoszcz.pl

Jako rzecznik patentowy, specjalizuję się w rejestrowaniu znaków towarowych dla przedsiębiorców.



 

Parodia w prawie autorskim.

Parodia a prawo autorskie.Do tej pory analizowałem legalność parodiowania logo znanych warek w kontekście znaków towarowych. Tymczasem fantazyjne logo bardzo często chronione jest również jako utwór w prawie autorskim.
 
Przepisy wyraźnie wskazują w art. 291, że:

Wolno korzystać z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości.

Parodia jest więc formą dozwolonego użytku cudzego utworu. Ważne jednak aby taka przeróbka znanego logo faktycznie miała humorystyczny cel, oraz dała się łatwo odróżnić od parodiowanego utworu.
 

Czyli wszystkie kreatywne przeróbki logo PUMY dałoby się wybronić na gruncie prawa autorskiego.

Problem w tym, że logo może być chronione w oparciu o kilka podstaw prawnych i to, co jest legalne na gruncie praw autorskich, może stanowić naruszenie znaku towarowego.

Tym bardziej, że parodiuje się najczęściej marki bardzo popularne, które cieszą się renomą.



No, ale wszyscy tak robią…

Być może to co właśnie przeczytałeś budzi u Ciebie dysonans poznawczy. Ja twierdzę, że zarabianie na parodiowaniu znanych marek łamie prawo, a w polskim internecie to całkiem dochodowy biznes. Pamiętaj tylko, że w ewentualnym sporze argument, że “wszyscy tak robią” Cię nie obroni.

Czy zabawna przeróbka rozpoznawalnych marek jest legalna?Przyjdzie moment, kiedy właściciel danej marki postanowi zrobić z tym bałaganem porządek i jego prawnicy zaczną czyścić rynek. Wiem, że takie działania podejmuje już właściciel marki lizaków Chupa Chups.

Być może z tego powodu nie da się już oficjalnie kupić odzieży dla kulturystów LAKOKSE.

 
Swego czasu w internecie głośno było o pewnym sklepie wielobranżowym BRUTAL. Jak możesz zobaczyć jego logo jest dziwnie znajome.
 
Czy parodiowanie logo rozpoznawalnych marek jest legalne?

I kiedy w tym roku byłem na sylwestra w Zakopanem specjalnie pojechałem w tamto miejsce. Sklep z tego logo zszedł, ale połowicznie tzn. baner wisi teraz z boku.
 
Swoją drogą, w ostatnich miesiącach aktywni byli również prawnicy marki BMW. Masowo zaczęli wysyłać pisma do nieautoryzowanych serwisów, które zbyt mocno eksponowały ich markę. Niektórzy wręcz wpisywali ją do nazwy swojej firmy.

Dla tych przedsiębiorców to był szok, bo BMW przez lata nic z tym nie robiło, ale zaczęło. Takie samo ryzyko niesie dla Ciebie komercyjne parodiowanie znanych marek.


Parodiowanie znanych marek - podsumowanie.

  • W zakresie znaków towarowych prawo amerykańskie różni się od naszego unijnego i polskiego.
  • Wspólne jest to, że jeżeli sparodiowane logo nie będzie używane komercyjnie to przepisy dotyczące znaków towarowych z automatu nie mają zastosowania.
  • Parodia znaku towarowego jest również legalna na gruncie prawa autorskiego.
  • W Polsce sprzedając odzież ze śmieszną przeróbką znaku renomowanego naruszysz prawo. Będzie to tzw. akt pasożytnictwa.





Podobał Ci się ten artykuł?

Jeśli tak, to zapisz się na subskrypcję. Powiadomię Cię o nowych artykułach.
Dodatkowo jako gratis otrzymasz mój eBook pt.:
„10 RZECZY, KTÓRE MUSISZ WIEDZIEĆ O OCHRONIE MARKI”


 

Czy parodiowanie logo rozpoznawalnych marek jest legalne?

{ 9 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Konrad G. Listopad 26, 2019 o 21:10

Wow, rewelacyjny artykuł. Czyta się od deski do deski. Adidog genialny, chociaż więcej uśmiechu wzbudziło logo Pudel i Polo w rowerowej odsłonie.
Świetna robota Mikołaj. Gratuluję pomysłu na taki artykuł.

Odpowiedz

Mikołaj Lech Listopad 27, 2019 o 17:38

Dziękuję. Świetnie się bawiłem w trakcie pisania. Odpowiedź na tytułowe pytanie nie jest zresztą tak oczywiste.

Odpowiedz

Piotr Listopad 27, 2019 o 14:33

Najbardziej zaskakuje mnie zakaz używania “ADIDOGA” – sam swojemu psu niedawno kupiłem ubranie z taką grafiką 🙂

Odpowiedz

Mikołaj Lech Grudzień 5, 2019 o 17:39

Zgadza się, sam boleję, że u nas taka parodia jest nielegalna bo kilka koszulek skradło moje serce 🙂

Odpowiedz

Konrad G. Grudzień 3, 2019 o 13:00

Mikołaj, takie pytanie. Gdyby odciąć powyższą wiedzę o kolizyjności znaku Adidog względem Adidas i skonstruować alternatywną nazwę Madidog z etymologią połączenia słów (mad + dog). Czy nadal istniałaby kolizja takiej nazwy (Madidog) ze znakiem towarowym Adidas?
A jeśli nazwa Madidog będzie zawierała powyższe logo z trzema kośćmi i psią łapą imitującą Rkę, czy widzisz tutaj ewidentną kolizję czy pół-na-pół?
Pozdrawiam Konrad

Odpowiedz

Mikołaj Lech Grudzień 5, 2019 o 17:41

Cześć Konradzie. Madidog na płaszczyźnie fonetycznej jest już chyba na tyle dużą fantazją, że łatwo z Adidasem nie dałoby się tego skojarzyć. Jeżeli jednak logo wyglądało by jak to z artykułu to skojarzenia byłyby ewidentne co powodowałoby kolizję.

Odpowiedz

Michał Grudzień 5, 2019 o 17:11

Szanowny Panie Mikołaju,
czy rozważał Pan lub jeśli nie, to czy istnieje taka możliwość , aby umieszczał Pan podcasty np. na Spotify?
Pozdrawiam

Odpowiedz

Mikołaj Lech Grudzień 5, 2019 o 17:36

Panie Michale od kilku miesięcy mój podcast jest na Spotify.
Dziękuję jednak za zwrócenie uwagi. Dodam odpowiedni klawisz z odesłaniem do tej platformy pod playerem z podcastem 🙂
Pozdrawiam

Odpowiedz

Mikołaj Lech Grudzień 6, 2019 o 10:26

Właśnie pod każdym playerem z podcastem dodałem info, że można go słuchać również na Spotify. Wystarczy kliknąć w logo i przenosi się od razu na mój kanał. Cieszę się Panie Michale, że zwrócił Pan na to uwagę. Teraz wszyscy łatwiej będą mogli go posłuchać.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Dziękuję, że chcesz skomentować mój artykuł. Jednak jeśli chcesz w ten sposób poprosić mnie o pomoc, skorzystaj z zakładki Kontakt.

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Patentowa LECH Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Patentowa LECH z siedzibą w Bydgoszczy.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem mikolaj@kancelarialech.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: